Opowiem Wam o dwóch drzewach, które rosną na moim osiedlu.
Świerk pospolity
Świerk jest drzewem iglastym. Osiąga wysokość 40 - 60 metrów. Kora ma kolor czerwonobrązowy, albo szarobrązowy.
Liście drzewa to krótkie zielone, zaostrzone igły, utrzymujące się na gałęziach przez około 6 lat. Ma zwisające szyszki, najpierw zielone później brązowe.
Jest on używany na choinkę bożonarodzeniową. Częściowo zrzuca igły na wiosnę. Potrafi on dożyć ok. 300-400 lat. Rzadko wytrzymuje wichurę, ponieważ ma duże
rozmiary i słabe korzenie. Występuje w Europie środkowej i północnej. Świerki są spotykane w górach, parkach i na osiedlach.
Dąb szypułkowy
Dąb jest drzewem liściastym. Osiąga wysokość ok. 40 m. Dożywa nawet do 1000 lat. Kora ma kolor ciemnobrązowy. Owoce dębu szypułkowego to żołędzie. Drzewo występuje w
Europie i Azji. Z dębu robi się bardzo dużo mebli np. podłogi, komody, szafy. Roślina jest wiatropylna. Drzewo zanurzone w wodzie lub bagnach po setkach lat robi się czarne,
wtedy nazywa się "polskim hebanem"lub "czarnym dębem". Jest to skutek reakcji z wodą. Takie drzewo zyskuje na wartości i można z niego tworzyć wyjątkową biżuterie, stylowe meble
i ekskluzywne jachty.
Jedne z moich ulubionych drzew to jarzębina i brzoza brodawkowata. Jarzębinę lubię ze względu na jej piękne, czerwone "korale", a brzozę za jej jedyny w swoim rodzaju pień, dzięki któremu nie można jej pomylić z żadnym innym drzewem.
JARZĘBINA
(Jarząb pospolity; Sorbus aucuparia - "jarzębina łowiąca ptaki" - kiedyś wykorzystywana przez ptaszników jako przynęta)
Jarzębinę można spotkać w Europie i Azji. Czy wiecie, że kiedyś na Islandii jarzębinę uważano za drzewo święte? W Polsce można ją zobaczyć prawie wszędzie, ale najczęściej sadzona jest w parkach i ogródkach. Jarzębina żyje od 80-100 lat i może dorosnąć nawet do 15 m. Ma gładką, srebrzystoszarą korę i charakterystyczne liście z ogonkiem składające się ułożonych podłużnie owalnych listków, których może być od 9-17. Ciekawe, czy ktoś z Was wie, że liście jarzębiny pachną gorzkimi migdałami? Wystarczy rozetrzeć je w palcach. Sprawdźcie. Jesienią liście jarzębiny przybierają pomarańczowożółty kolor. Jadalne owoce można zobaczyć już w czerwcu, ale dojrzewają one dopiero w okolicach sierpnia i września przybierając intensywny czerwony kolor i mają średnicę od 7-9 mm.
Jarzębina - gałąź z owocami
Jarzębina - całe drzewo
Jarzębina - owoce
Czy wiecie, że najstarszy jarząb pospolity rośnie w
Lubiniu w gminie Świnoujście? Obliczono, że drzewo to ma 135 lat.
Niektóre z drzew mogą nie tylko cieszyć oko pięknym wyglądem, ale także posiadać właściwości lecznicze. Do tej grupy drzew należy też jarzębina. Owoce jarzębiny zawierają szczególnie dużo witaminy C i są także ważnym źródłem innej z witamin - witaminy P. Dostarczają ponadto także cennych minerałów takich jak magnez, miedź, potas i sód. Mama powiedziała mi, że zawierają także antocyjany, cenne flawonoidy, garbniki, kwasy organiczne, terpeny i
cukry - przede wszystkim fruktozę. Pamiętajcie jednak, że surowe owoce nie są jadalne i nie chodzi tylko o ich gorzki smak, ale przede wszystkim o obecność w nich trującego kwasu parasorbinowego. Jeśli jednako owoce przemrozimy lub zanurzymy na chwilę we wrzątku, wtedy utracą swoje trujące właściwości i gorzki smak.
BRZOZA BRODAWKOWATA
(Brzoza biała; Betula pendula)
Brzozę można u nas spotkać wszędzie - od gór po morze. Rośnie ona też w prawie całej Europie oraz w Azji. Brzoza żyje od 90 do 120 lat i może osiągnąć wysokość nawet do 30 m. Ma bardzo charakterystyczną białą korę, którą można obdzierać cienkimi poprzecznymi pasmami. Liście brzozy mają kolor zielony, a jesienią stają się żółte.Nasiona brzozy to drobne orzeszki, zwykle opatrzone w dwa błonkowate skrzydełka.
Brzoza - kora
Największą i jednocześnie najstarszą brzozą brodawkowatą w Polsce jest drzewo rosnące w Gdańsku-Oliwie. Ma ono 171 lat, 26 m wysokości
i 321 cm w obwodzie.
Brzoza - liście
Czy wiecie, że liście brzozy stanowią surowiec zielarski. Przeczytałam, że zawierają flawonoidy, saponiny, kwasy organiczne, żywice, garbniki katechinowe, sole mineralne, terpeny nawet olejek eteryczny? Surowcem zielarskim może także być kora brzozowa. Czy ktoś z Was pił kiedyś sok brzozowy? Ja próbowałam. Sok można pozyskać wiosną. Jest słodki, bo zawiera głównie cukier fruktozę. Sok brzozy zawiera też liczne sole mineralne. Głównie fosfor, miedź, mangan, potas i wapń, a także witaminę B.
Do tego zadania z wielu drzew wybrałam brzozę brodawkowatą i sosnę. Brzoza Brodawkowata Brzoza ma około 25m. wysokości. Średnica brzozy to około 60cm. Brzoza to drzewo liściaste. Najczęściej występuje w lasach liściastych i mieszanych. Liście ma zielone około 3cm. Jej liście są trójkątne. Na zimę zrzuca liście. Brzoza ma białą korę. To moje ulubione drzewo:) Brzoza ma zabawne nasiona takie wiszące trochę jak gąsienice, brązowe i sypkie i dlatego są ciekawe. Istnieje także purpurowa odmiana tego drzewa, niestety nie mam zdjęcia tej odmiany:(
Sosna ma od 20 do 40m. wysokości. To drzewo iglaste. Szyszki ma okrągłe z rozchylonymi łuskami. Ma zielone igły. Jej igły są długie. Rosną po dwie. Spotykana jest w lasach i ogródkach. Sosny występują także w parkach. Sosna to dobry dom dala leśnych stworzeń. Na zdjęciu pokazana jest sosna czarna.
ciekawostki
Brzoza- Z brzozy można pozyskać sok, który ma właściwości lecznicze. Pobiera się go wiosną przez otwór zrobiony w pniu lub wyciska z liści. Sok ten zawiera bardzo dużo witamin. Pomaga przy leczeniu wielu chorób.
Sosna- Z sosny robiony jest syrop i nalewki stosowane na kaszel i przeziębienie. robi się go z młodych pędów.
W tym roku wakacje spędziłam na malowniczej greckiej wyspie Kos. Przed blisko dwudziestoma pięcioma wiekami zamieszkiwał tam znany filozof oraz ojciec medycyny Hipokrates. Według historii jest on założycielem „pierwszych szkół medycznych”. Jest też twórcą początkowych zasad etyki lekarskiej, a najbardziej znana z nich to łac.„Primus non nocere.” („Po pierwsze nie szkodzić”). O wszystkim dowiedziałam się na lekcji historii, kiedy omawialiśmy greckich uczonych. Dlaczego w tekście opisującym drzewa piszę o Hipokratesie? Otóż właśnie na Kosie znajduje się drzewo poświęcone greckiemu uczonemu i noszące od niego nazwę Drzewo Hipokratesa. Pierwszy bohater mojego tekstu to platan, a jego łacińska nazwa brzmi Platanus orientalis czyli platan wschodni.
Platan wschodni (wyspa Kos - Grecja)
Dzisiaj rodzina platanów popularna jest w Europie, Indiach, Azji Mniejszej i Ameryce Północnej. Naukowcy wyróżniają sześć gatunków tej rośliny, między innymi tą, którą opisuję . Można je spotkać w parkach, gdzie pełnią funkcje ozdobne. Opisywany przeze mnie okaz jest naprawdę wyjątkowy. Mający około pięćset lat platan jest prawdopodobnie najstarszym drzewem Europy. Zgodnie z legendą, opowiadaną turystom przez przewodnika, jest pra pra wnukiem drzewa, pod którym wykładał wielki uczony grecki. Kiedy Hipokrates rozmyślał, miał wokół siebie cień, ponieważ platan jest najbardziej rozłożystym ze wszystkich drzew świata.
Platan Hipokratesa (wyspa Kos - Grecja)
Jak dowiedziałam się od mamy, tę zaletę platanów wykorzystał również francuski wódz Napoleon Bonaparte. Kazał obsadzać drogi, którymi przemieszczały się jego oddziały, aby zapewnić im ochronę przed słońcem oraz upałem. Dzisiejsi Francuzi sprzeczają się, czy nie należałoby się pozbyć starych drzew przy drogach, ze względu na wypadki podczas wichur.
Platan wschodni, który zobaczyłam na greckiej wyspie, pokryty jest łuszczącą się korą, stąd już Hebrajczycy w Biblii w Księdze Rodzaju nazwali go nagim drzewem (hebrajskie ërőm co oznacza nagość). Drzewa tego gatunku potrafią osiągać do czterdziestu metrów wysokości.
Jego jasnozielone liście wydzielają charakterystyczny, balsamiczny wręcz słodki zapach. Liście platana wschodniego (wyspa Kos - Grecja) Liście platana klonolistnego (Park im. Żeromskiego)
Utrzymujące się przez cały rok owoce – orzeszki, rosną na nim w owocostanach. Pod koniec marca można ujrzeć kwitnące na piękny czerwonkawy kolor płatki jego kwiatów.
W Polsce najstarszy przedstawiciel gatunku rośnie w województwie zachodniopomorskim w miejscowości Chojna- ma dwieście sześćdziesiąt osiem lat.
Platany klonolistne (Park im. Żeromskiego)
„Parkową aleję przyozdabia platan,
bardzo cienka kora jego pień oplata,
i łuszczy się płatami – powiedz więc platanie,
może ci gorąco, więc zmienisz ubranie?” autor: Władysław Ścisłowski.
Platan klonolistny (Park im. Żeromskiego)
Aby spróbować dorównać wyjątkowemu platanowi, wśród roślin iglastych starałam się znaleźć wyróżniający się gatunek. Drzewo, które przedstawiam, jak dowiedziałam się od taty, było „mocno zakorzenione” w mitologi słowiańskiej. Ten przedstawiciel flory był symbolem młodości, urody, wpływać miał na poprawę zdrowia fizycznego oraz psychicznego. Drzewem posiadającym te właściwości jest modrzew europejski. Wierzenia ludowe sprawiły, że na weselach właśnie gałązki modrzewia często są elementem ozdabiającym drzwi wejściowe, mają one zapewnić szczęście i zdrowie Młodej Parze. Inne źródła stwierdzają, że w pniu tego drzewa zamieszkują najbliżsi zmarli, sadząc je rodzina zapewniała sobie bezpieczeństwo i opiekę tych, którzy odeszli.
Igły modrzewia europejskiego (Będzin-Łagisza)
Nie tylko legendy czynią modrzew wyjątkowym, ale również fakt, że jako jedyny spośród drzew iglastych zrzuca igły na zimę. Dlaczego się tak dzieje? Otóż Larix Mill. (nazwa systematyczna), w przeciwieństwie do innych „iglaków”, posiada bardzo delikatne i miękkie igły, nie posiadające dodatkowej warstwy ochronnej. Nie ma on więc możliwości magazynowania w nich wody. Z własnego doświadczenia wiem, że modrzew jest bardzo pięknym drzewem, ale może powodować kłopoty. Zrzucane przez niego igły zaśmiecają chodniki, co przeszkadza sąsiadom oraz przechodniom.
Modrzewie europejskie (Będzin-Łagisza)
Modrzew należy do rodziny sosnowatych. Naukowcy wyróżniają cztery grupy główne: europejskie (opisywane przeze mnie), azjatyckie, amerykańskie oraz mieszańce. Naturalnie rosną w Polsce głównie w Tatrach, a spotykane w innych miejscach są najczęściej sadzone przez ludzi dla ozdoby. Modrzewie rosną do czterdziestu metrów wysokości.
Korona modrzewi tworzy kształt podobny do stożka. Na gałęziach widać jasnozielone igły.Choć zaczynają próchnieć już po stu latach, najstarszy polski przedstawiciel modrzewi europejskich liczy dwieście dwadzieścia lat. Można go podziwiać w Jabłonnej koło Warszawy.
Znajomi rodziców ze Śląska godali nam, że modrzew to brzym. Stąd wziął swoją nazwę festiwal folklorystyczny w Pszczynie "Spotkania pod Brzymem", a dla dzieci "Mały Brzym".
„Modrzew i sosna ”* Modrzew europejski (Będzin-Łagisza)
Zapytała modrzewia sosna;
kiedy przychodzi wiosna ?
A modrzew oryginał jedyny
w gronie iglaków co ciekawe
tak odrzekł na to;
kiedy szpilki zrzucę rdzawe
aby przespać czas zimowy
kiedy sił nabiorę nowych
to ubiorę nowe seledynowe
a nie takie ciemnozielone
jak ma sosna – wtedy
właśnie będzie wiosna .
W czasie wakacji odwiedziłam również wioskę indiańską w Solcy Małej nieopodal Łodzi, gdzie spędziłam noc w najprawdziwszym tipi. Wtedy właśnie udało mi się usłyszeć historię o jeszcze jednym drzewie. Postanowiłam podzielić się z Wami tą ciekawą opowieścią. Posłuchajcie jej sami! "Legenda Indian Abenaki" opowiada Jarosław Pruchniewski.
http://www.wioskaindianska.eu
(Nagranie powstało nocą w plenerowych warunkach. Szumy w tle to "strzelanie" drewna palącego się w ognisku oraz bębnienie deszczu o ściany tipi.)
